Wstęp

Chciałbym na samym już początku zauważyć, że niniejsza praca ma charakter refleksyjny, a nie obowiązujący. Są to moje przemyślenia na podstawie doświadczeń ze światem pisarskim, w tym z SCP, których jak na razie nie miałem możliwości zaprezentować, a sądzę, iż mogą być przydatne. Tak więc traktuj tę refleksję jako przydatny zbiór wskazówek w zakresie krytykowania albo jako jakiś tam tekst, który sobie wisi w poradnikach. Niemniej omawiam tutaj także kwestie, których znajomość może ochronić cię przed postępowaniem dyscyplinarnym — zapewne je znasz, przeczytawszy Regulamin i Przewodnik, ale być może się nad nimi dotąd nie zastanawiałeś.

Jako że mamy dosyć specyficzny system komentowania utworów, toteż z okazji omawiania krytyki podejmę się również krótko wątku ocen. Wiedz już teraz, że nie ma przeciwwskazań do tego, byś oceniał, nie komentując, byś komentował, nie oceniając, byś ocenił i skomentował wszystko, ani, byś niczego nie ocenił ani nie skomentował. Oczywiście to, że coś jest dozwolone, nie oznacza, że zawsze będzie to dobra praktyka.

Ocena

Jest to wyrażenie opinii na temat utworu, w formie punktowej. Możemy ocenić utwór pozytywnie, dając jej punkt, negatywnie, odejmując punkt, albo neutralnie, nie dodając ani nie odejmując punktu.

Ocena jest jedna. Nie możesz wystawić więcej niż jednej oceny, ale możesz ją w każdym momencie zmienić. Zgodnie z Przewodnikiem nie dopuszczamy oceniania własnych utworów oryginalnych, cudzych utworów ze złych powodów, które sobie za moment omówimy, ani oceniania utworów z innych naszych kont.

Ocena neutralna jest rzeczą dosyć kontrowersyjną. Powszechnie uznaje się ją za przejaw lenistwa, niedbałości. Każdy może powiedzieć, że ocenił tysiąc utworów na naszej stronie, a nie figurować w spisie ocen żadnego. Nie złamiesz regulaminu oceniając neutralnie — możesz to wszystko robić, ale postaraj się przy ocenach neutralnych zawsze dodawać komentarz, który je uzasadnia. Wtedy już nie będzie sposobności powiedzieć, że postępujesz leniwie, ponieważ twoje słowa będą miały wagę, mimo że ich odzwierciedlenie w ocenie utworu będzie zerowe.

Nie jesteśmy w stanie udowodnić, że zagłosowałeś na dany utwór ze złego powodu, o ile jasno tego nie oświadczysz, ale możemy za to prosić cię, byś tego nie robił, ponieważ jako członek naszej społeczności również jesteś przez jej pryzmat oceniany i im większa uczciwość będzie nas cechować, tym lepiej też ty będziesz odbierany. Podobnie z dodatkowymi kontami — bez twojego przyznania się w ten czy inny sposób bardzo trudno będzie nam stwierdzić, czy dane konto należy do ciebie (nie mamy możliwości sprawdzania adresów IP), ale w razie rozległych nadużyć jesteśmy w stanie zwrócić się o pomoc w tej kwestii do zespołu Wikidot. Ponownie — pomyśl o naszym wizerunku; szkodzenie jemu jest szkodzeniem sobie.

Jesteśmy jednak w stanie stwierdzić, czy oceniłeś własny utwór oryginalny, i wiedz, że bardzo surowo do takich zjawisk podchodzimy. Ocenianie swoich tłumaczeń jest OK.

Złe powody oceniania cudzych utworów to m.in.:

  • niepozytywna opinia na temat twórcy utworu (oceniasz twórcę, a nie utwór);
  • chęć podwyższenia względnej oceny swojego utworu (nie oceniasz utworu);
  • chęć zmniejszenia lub zwiększenia różnicy punktowej między danymi utworami (ponownie — nie oceniasz utworu);
  • chęć wpłynięcia na średnią ocen (po raz kolejny — nie oceniasz utworu).

Krytyka

Ocena jest pewnego rodzaju podsumowaniem naszej myśli krytycznej o utworze. Nie zawiera ona żadnych uzasadnień; po prostu określa nasze stanowisko względem danego utworu. Krytyka natomiast jest rozszerzeniem oceny o omówienie różnych stron utworu i uzasadnienie swojej oceny. Często w Internecie pojawiają się postulaty, by krytykować konstruktywnie, ale cóż to znaczy? Powiemy sobie zaraz. Na tę chwilę chciałbym, byś rozumiał krytykę jako po prostu uzasadnienie oceny.

Następujące zakładki omawiają różne aspekty krytyki, które moim zdaniem decydują o jej zasadności i dobrej woli osoby krytykującej.

Cechy mówią o tym, co według mnie powinieneś myśleć o danej krytyce (patrzysz na czyjś komentarz i jakie jest twoje wrażenie). Składniki — z czego powinna, moim zdaniem, dana krytyka się składać. W obostrzeniach wskazuję kilka rzeczy, których osobiście nie chciałbym widzieć w żadnej krytyce. Ostatnia zakładka natomiast, przykłady, ma za zadanie naświetlić to, o czym sobie powiedzieliśmy, praktycznie.